Over leven met logistiek

Landscapes of trade

Handel zit de Nederlander in het bloed, wordt vaak gezegd. Ons ruimtelijk beleid heeft dit decennia gestimuleerd met o.a. Mainports en 'Nederland Distributieland'. De lokale effecten van nieuwe vormen van handel, zoals e-commerce, leiden momenteel tot een hevig debat over de verdozing van het landschap. Welk ruimtelijk patroon is precies aan het ontstaan door logistieke ontwikkelingen, wat betekent dat voor economie en leefbaarheid in de stad, wat zijn redenen om hierop te sturen en hoe zouden we dat kunnen?

Waar en wanneer zijn die logistieke gebouwen nu precies gebouwd? Wat is hun functie en hoeveel werkgelegenheid bieden ze? Zoom in en reis door de tijd met de interactieve kaart over de groei van het logistiek complex sinds 1980, met ca. 1200 gebieden en 10.000 ‘dozen’.

Hoewel distributie- en fulfilmentcentra in de huidige economie onvermijdelijk zijn en tot banen en andere positieve effecten leidt, zijn er goede redenen om te sturen op het ruimtelijk patroon dat door logistieke ontwikkelingen ontstaat. Logistieke ontwikkelingen kunnen steden afscheiden van het omliggende landschap, dat een steeds belangrijkere rol blijkt te spelen in de leefkwaliteit in de stad en daarmee het vermogen talent vast te houden en aan te trekken. Er zijn indicaties dat kenniswerkers en logistieke complexen ruimtelijk slecht samengaan, hoewel er ook synergie mogelijk is.

Bij een circulaire economie hoort ook logistiek. Toch worden er ook vraagtekens gesteld bij de duurzaamheid van de huidige distributiecentra met een zeer korte commerciële levensduur, die een voetafdruk achterlaten die mogelijk niet meer goed te benutten is. Sturing op deze ontwikkelingen is echter makkelijker gezegd dan gedaan, omdat in het huidige planningsbestel – en waarschijnlijk ook in het bestel dat momenteel ontwikkeld wordt – logistieke vestigingen tot stand komen tussen machtige multinationals die geen binding hebben met het landschap ter plekke, en gemeenten die onder druk staan werkgelegenheid te bevorderen.

Dit onderzoek brengt het krachtenveld achter deze ontwikkelingen in kaart, verklaart het ruimtelijke patroon van het logistieke complex dat zich momenteel ontvouwt, en bespreekt actuele governance mogelijkheden om tot wenselijke uitkomsten te komen in 2050.

Van Distributieland naar Nederland ‘retourstromenland’
Sinds de jaren 1980 is Nederland door ruimtelijke ingrepen een succesvol distributieland geworden. De doelstellingen van ons land in 2050 gaan echter over circulariteit van de economie, en zero-emission logistiek. Tegelijkertijd bedreigt het ruimtelijk patroon van logistiek de leefbaarheid van Nederlandse steden. Kunnen we Nederland inrichten voor zowel duurzame handel én ruimtelijke kwaliteit? Zie het opiniestuk op Gebiedsontwikkeling.nu

Sears afdeling bestellingen, ca. 1926 Sears afdeling bestellingen, ca. 1926. (Informatie)technologie is een belangrijke drijfveer achter nieuwe logistieke ontwikkelingen en typologieën. Van schrijfmachines tot cloud computing, e-commerce platforms en orderpick robots.

Activiteiten

Design Challenge ‘Out of the Box’, i.s.m. Centrum voor Architectuur en Stedenbouw Tilburg

— Interactieve kaart trekt eerste maand 400 unieke gebruikers aan en als voorbeeld van data-visualisatie geplaatst op de LISA website.

Bezorgd: debat over XXL logistiek. Dinsdagmiddag 29 oktober 2019 in Het Nieuwe Instituut. Zie ook artikel in Financieel Dagblad, en follow-up.

— Presentatie en gesprek over logistieke landschappen met Brabantse politici (Groenlinks), 26 oktober

Night Academy: blokkendozen én biodiversiteit, discussieavond op 3 oktober 2019 bij Tilburg University

Expert opinie over de plannen voor logistiek bedrijventerrein Wijkevoort, 19 augustus 2019 bij gemeenteraad Tilburg. Deelname XXL field trip Tilburg, georganiseerd door CAST op 23 augustus

— Onderzoek Landscapes of Trade in Milieu Magazine, juli 2019 (p.5).

— Bespreking Landscapes of Trade met collega onderzoekers tijdens PhD Day, 4 juni 2019 bij TUDelft

— Presentatie over Handelslandschappen op de PlanDag 2019, 23 mei in Turnhout (lees de genomineerde paper)

— Lezing Landscapes of Trade op Architectuur Filmfestival TIAFF in Tilburg, 13 april 2019 + gesprek met het publiek voorafgaand aan film The Lonely Battle of Thomas Reid

 

“Een veelbelovende bijdrage aan de planningsliteratuur in zowel Vlaanderen en Nederland.” – jury PlanDagprijs 2019

 

Promotie onderzoek

Het promotieonderzoek Landscapes of Trade wordt uitgevoerd door Merten Nefs en loopt van begin 2019 tot ca. eind 2023. Het is een samenwerking tussen Technische Universiteit Delft (Tom Daamen, Wil Zonneveld), Erasmus School of Economics (Frank van Oort) en Vereniging Deltametropool (Paul Gerretsen). Wij zijn geïnteresseerd in samenwerking met o.a. logistieke bedrijven, kennisinstituten, gemeenten en regio’s met logistieke hotspots: neem contact op voor meer informatie.

Tijdlijn. Beeld: Merten Nefs Tijdlijn. Beeld: Merten Nefs.

Wat ben ik aan het lezen?

Assen, Sandra van & Campen, José van (2014) Q-factor. Blauwdruk
Brand, Nikki & Duschka, Annekia (2012) De wortels van de Randstad
Cronon, William (1991) Nature’s metropolis – Chicago and the great west
Hein, Carola (2018) Oil Spaces: The Global Petroleumscape in the Rotterdam/The Hague Area
Lyster, Clare (2017) Learning from logistics
Ministerie BZK (2019) Ruimtelijke Strategie Datacenters
Muñoz Sanz, Victor e.a. (2019) Automated landscapes
Montreuil, Benoit e.a. (2014) Physical internet manifesto
NVM (2019) Monitor logistiek vastgoed 2018
Oort, Frank van & Raspe, Otto (2005) The knowledge economy and Dutch cities
Planbureau voor de Leefomgeving –PBL (2006) Bloeiende Bermen
Pred, Allan (1977) City-systems in advanced economies. Routledge
Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur – RLi (2016) De Mainports voorbij
Trappenburg, Nelleke van (2019) Bedrijfshal in een weiland is voor belegger bijna net zo mooi als een kantoor in Londen. Financieel Dagblad, 9 april
Witte, Patrick (2014) The corridor chronicles

terug naar boven terug naar boven