Kansen voor de ontwikkeling van OV-knopen in beeld

Knooppuntontwikkeling Zuidelijke Randstad

Knooppuntontwikkeling is de afgelopen jaren doorgegroeid van vernieuwend concept tot een gevestigde manier van werken. In de Zuidelijke Randstad is het inmiddels dé bouwsteen voor stedelijke ontwikkeling. Vereniging Deltametropool brengt in beeld wat de kansen en opgaven zijn voor een volgende ronde knooppuntontwikkelingen.

Toenemend belang van knooppunten

De opmars van knooppuntontwikkeling uit zich in de vele instrumenten, adviezen en visies die de afgelopen jaren zijn uitgebracht. Kennis groeit mee met ervaringen uit de praktijk en andersom Zo zijn veel lokale overheden inmiddels al aardig bedreven in het ontwikkelen van knooppunten. Last but not least wordt het belang van OV-knopen als belangrijke drager voor stedelijke ontwikkeling nu ook in de Nationale Omgevingsvisie neergezet.

Kortom, met de kennis en praktijkervaring voor handen, de lijnen russen Rijk, regio’s, vervoerders en ProRail aangehaald, en het belang stevig op de agenda lijkt de tijd rijp om door middel van knooppuntontwikkeling flinke stappen in de verstedelijkingsopgave te zetten. Zo ook in de Zuidelijke Randstad, waarvoor Vereniging Deltametropool de kansen en opgaven rond OV-knopen in beeld te brengt.

Knooppuntontwikkeling in de Zuidelijke Randstad

In de Zuidelijke Randstad heeft knooppuntontwikkeling als concept zich al geruime tijd gevestigd. Begonnen met Stedenbaan in 2005 is het inmiddels een traditie om goed in kaart brengen wat de kansen voor ontwikkeling zijn, de juiste partijen te betrekken en het bestuurlijke proces daaromheen te organiseren. Deze werkwijze heeft al tot flink wat resultaten geleid, zoals de ontwikkeling van station en spoorzone Delft. Ondertussen werken Rijk en regio gezamenlijk verder en wordt er verkend wat volgende stappen in de Zuidelijke Randstad kunnen zijn. Dit wordt gedaan in de Preverkenning Schaalsprong Metropolitaan OV en Verstedelijking (MOVV). Vereniging Deltametropool is gevraagd om in het kader van het deelonderzoek Knooppuntontwikkeling alle belangrijke knooppunten te analyseren en een beeld te schetsen van de kansen en opgaven. Op basis hiervan kan mede bepaald worden op welke knooppunten er als eerste in nieuwe ontwikkelingen wordt geïnvesteerd.

De onderzochte knooppunten: Van deze knopen zijn de kansen en opgaven voor ontwikkeling in beeld gebracht De onderzochte knooppunten: Van deze knopen zijn de kansen en opgaven voor ontwikkeling in beeld gebracht.

Het ‘Vlindermodel’

Het fundament onder iedere knooppuntontwikkeling is de balans tussen knoop en plaats, tussen functioneren van het mobiliteitssysteem en het ruimtegebruik rond de OV-knoop. Om grip te krijgen op de potentie voor ontwikkeling en de juiste investeringsbeslissingen te kunnen maken is een systematische inventarisatie van knooppunten op deze aspecten van knoop en plaats van belang. Hiervoor is gebruik gemaakt van het Vlindermodel, een model dat zich bewezen heeft bij meerdere voorgaande projecten, waaronder met de Provincie Noord-Holland en Utrecht.

Kansen en opgaven per knooppunt

Het ingevulde Vlindermodel resulteert in een profiel voor elk station in de huidige en mogelijk toekomstige situatie (waarin mogelijk nieuw woon-/werkprogramma en mogelijke wijzigingen dienstregeling worden meegerekend). Analyse van deze profielen geeft inzicht in de kansen en opgaven die rond de knooppunten spelen. Op basis van dit kwantitatieve inzicht in combinatie met expertbeoordelingen die we tijdens een werksessie hebben opgehaald, kunnen strategische keuzes op de korte en lange termijn worden gemaakt. De conclusies kunnen van toepassing zijn op de huidige of de mogelijk toekomstige situatie van een knooppunt en zijn te bundelen in een aantal categorieën:

  • Kans voor ontwikkeling van programma in stationsomgeving
  • Kans voor verbetering van de OV-bereikbaarheid van het station
  • Verbetering van de ruimtelijke kwaliteit van station en stationsomgeving is nodig
  • Grootschalige aanpak van inrichting station en inpassing in stationsomgeving is nodig
  • Geen grote opgave
  • Oordeel over potentiele stations

De komende weken worden de conclusies uitgewerkt en met een factsheet per knooppunt verwerkt in een rapport. Het onderzoek dient samen met een aantal andere deelonderzoeken in het kader van MOVV als basis voor de besluiten over welke OV-knooppunten als eerste in aanmerking komen voor ontwikkeling.

Voorlopige vlinderprofielen: Voorbeeld van drie type conclusies getrokken kunnen worden Voorlopige vlinderprofielen: Voorbeeld van drie type conclusies getrokken kunnen worden.

Op naar een landelijk model

Het toenemend belang van knooppunten en openbaar vervoer als ruggengraat voor ruimtelijke ontwikkeling leidt tot een behoefte aan uniformiteit van de gegevens en methode om naar knooppunten te kijken. Vanuit de het Programma Toekomstbeeld OV is als hulpmiddel hiervoor het Handelingsperspectief ontwikkeld, een instrument dat is bedoeld om met alle betrokken partijen de huidige en toekomstige situatie van de OV-knoop in kaart te brengen. De analyse van de knooppunten in de Zuidelijke Randstad ligt grotendeels in lijn met de stappen die in het perspectief worden beschreven en kan als voorbeeldproject dienen om de aanpak aan te scherpen.

Tegelijkertijd werkt Vereniging Deltametropool momenteel samen met het kennisplatform CROW aan een standaard dataset en instrument waarmee relevante gegevens voor knooppuntontwikkeling in heel Nederland kunnen worden gegenereerd. Ook hiervoor is de huidige knooppuntanalyse een goede testcase. Later meer hierover op onze website..

terug naar boven terug naar boven