Onze Plek fase 2

Een plek bestaat uit meer dan gebouwen, straten en programma’s. Het zit ook in herinneringen, gebruiken, ontmoetingen, vertrouwde plekken en in wat mensen belangrijk vinden aan hun omgeving. Juist wanneer een gebied op het punt staat te veranderen, willen we die vaak minder zichtbare waarden eerder in beeld brengen.

Met Onze Plek – De cultuur van onze leefomgeving onderzoeken we hoe de sociale en culturele waarden van een plek een stevigere positie kunnen krijgen in gebiedsontwikkeling.

Ontwerpers gaan daarvoor in gesprek met verschillende groepen mensen die een gebied kennen, gebruiken en beleven. Wat maakt deze plek herkenbaar en waardevol? Wat is kwetsbaar? Wat willen mensen behouden, versterken of juist veranderen? En hoe kunnen die inzichten worden meegenomen voordat belangrijke ruimtelijke keuzes zijn gemaakt?

De opbrengsten van de gesprekken worden samengebracht in een Culturele DNA-kaart of Waardenkaart. Zo maken we zichtbaar wat niet altijd vanzelfsprekend op een plankaart terechtkomt, maar wel van grote betekenis kan zijn voor de toekomst van een gebied.

Van Onze Plek naar de volgende Onze Plek

Onze Plek begon in 2024 met een eenvoudige maar belangrijke vraag: wat is het belang van cultuur voor de manier waarop mensen hun leefomgeving ervaren?

Op zestien heel verschillende plekken in Nederland gingen ontwerpers in gesprek met groepen mensen over hun omgeving, de kwaliteit ervan en de veranderingen die zij om zich heen zagen. Daarbij spraken zij ook met mensen die in het reguliere gesprek over ruimtelijke ontwikkeling niet altijd vanzelfsprekend worden gehoord.

De resultaten werden gebundeld in de publicatie Onze Plek – De cultuur van de leefomgeving, van Garrelsweer tot Groenstraat.

De gesprekken leverden niet alleen verhalen over plekken op, maar ook een belangrijke vervolgvraag: kunnen we dit soort kennis eerder gebruiken, op het moment dat een gebied nog volop in ontwikkeling is?

Hoe werkt Onze Plek?

In twee gebiedsontwikkelingen werken ontwerpers met verschillende groepen mensen die ieder vanuit hun eigen perspectief naar dezelfde plek kijken.

Vier perspectieven op één gebied

• Per gebied gaan vier ontwerpteams met verschillende groepen bewoners, gebruikers en betrokkenen in gesprek.

Het gesprek verbeelden

• De ontwerpers gebruiken kaarten, foto’s, schetsen en andere visuele werkvormen die passen bij de groep waarmee zij werken. Zo ontstaat een toegankelijk en informeel gesprek waarin ook ervaringen die lastig in woorden te vangen zijn zichtbaar kunnen worden.

Van gesprekken naar een Culturele DNA-kaart

• Vereniging Deltametropool brengt de verschillende perspectieven samen. De opbrengsten worden vertaald naar een Culturele DNA-/Waardenkaart die zichtbaar maakt wat mensen belangrijk vinden aan de plek.

Van inzicht naar gebiedsontwikkeling

• In een afsluitende werksessie onderzoeken we samen met de gemeente hoe deze waarden kunnen doorwerken in plannen, beleid, instrumenten en toekomstige keuzes.

De lessen uit beide gebieden worden uiteindelijk samengebracht in een handreiking en een korte documentairefilm. Daarmee onderzoeken we niet alleen wat de methode lokaal oplevert, maar ook hoe zij breder kan worden toegepast in gebiedsontwikkeling.

De ontwerpers

Voor deze nieuwe fase is een open oproep uitgezet onder ontwerpers uit verschillende disciplines. We ontvingen veel sterke voorstellen voor manieren waarop gesprekken over de cultuur en identiteit van een plek kunnen worden vormgegeven.

De eerste ontwerpteams zijn inmiddels geselecteerd:

• ARCh – Carmine Papa Architetti e Designers
• Studio Stadmosfeer
• ONNA.Architect + De Bende van de Bucht
• el KANTOOR

Ieder team brengt een eigen ontwerpende werkwijze mee. Zij gaan niet naar een gebied om oplossingen te ontwerpen, maar om samen met mensen te onderzoeken wat er al is: welke verhalen, gebruiken, plekken, relaties en kwaliteiten betekenis geven aan hun leefomgeving.

Zo ontstaan vanuit meerdere perspectieven verschillende beelden van dezelfde plek.

gemeenten gezocht

Voor Onze Plek zijn we in gesprek met gemeenten over twee concrete gebiedsontwikkelingen waarin we de methode kunnen toepassen.

We zoeken gebieden waar nog ruimte bestaat om inzichten uit de bestaande leefomgeving daadwerkelijk mee te nemen in toekomstige keuzes. Bij voorkeur bevinden plannen zich daarom nog niet in een definitieve fase.

Belangrijk is dat een deelnemende gemeente bereid is om het gesprek open te voeren met verschillende huidige bewoners en gebruikers van het gebied. Ook wanneer daar kritische perspectieven tussen zitten. Onze Plek draait juist om het doorvragen en zichtbaar maken van die verscheidenheid.

Wat levert deelname op?

De gemeente krijgt inzicht in hoe bewoners en gebruikers de cultuur van hun leefomgeving ervaren en welke sociale en culturele waarden van betekenis zijn voor de gebiedsontwikkeling. De gesprekken resulteren in een Culturele DNA-/Waardenkaart van het gebied.

Daarnaast organiseren we een werksessie waarin we samen onderzoeken hoe de bevindingen kunnen landen in het eigen instrumentarium en de verdere gebiedsontwikkeling.

De ervaringen uit het traject worden meegenomen in een bredere handreiking en documentairefilm. Daarmee levert deelname niet alleen kennis over het eigen gebied op, maar draagt de gemeente ook bij aan de ontwikkeling van een methode die op andere plekken in Nederland kan worden gebruikt.

Wat vragen we van een gemeente?

We zoeken een concrete gebiedsontwikkeling of herontwikkeling waarin nog ruimte bestaat voor nieuwe inzichten. De gemeente committeert zich eraan de opbrengsten serieus mee te nemen in de verdere beleids- en gebiedsontwikkeling en stelt tijd van betrokken medewerkers beschikbaar.

Deelname aan het onderzoek zelf is kosteloos. Het traject wordt gefinancierd vanuit de Samenwerkingsagenda Toekomstbestendige Gebiedsontwikkeling (SA TBGO) en het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

De totale doorlooptijd bedraagt ongeveer een half jaar.

Werk je aan een gebiedsontwikkeling waar Onze Plek van betekenis kan zijn?

We gaan graag in gesprek om te onderzoeken of het gebied en het project bij elkaar passen.

Bij interesse, neem contact op met hester.koelman@deltametropool.nl