KIN Subsidie toegekend

Grondpolitiek: Groter dan GREX

27 augustus 2026

Vlak voor de zomer hebben we met stoom en kokend water een subsidie-aanvraag ingediend als spin-off van ons Red&Blue project samen met de Hogeschool van Rotterdam, ontwerpbureau Verveeld & Verward, AIR Rotterdam, Pakhuis de Zwijger en de TU Delft.

introductie uitvraag

Het KIN is een tak van het NWO programma gefocust op actie-georienteerd onderzoek voor kleinere budgetten, KIN staat voor Kennis-In-Actie.

Bij het KIN zien ze dit soort transitiepraktijken als vertrekpunt voor een nieuwe onderzoeksagenda binnen de programmalijn ‘Kennis in Actie’. Deze praktijken bevragen en verwerpen de huidige norm vanuit de hypothese dat een economische transitie mogelijk en gewenst is. De betrokken initiatieven en experimenten onderzoeken hoe de nieuwe economie eruitziet en ontwikkeld kan worden door het simpelweg te doen.

Om een volgende fase te ondersteunen, wil het KIN de kennis in de praktijk van economische transitie samen brengen met onderzoek en andere samenwerkingpartners. Het doel van een KIN transitieprogramma is te leren van de nieuwe praktijken waar de barrières in het huidige regime zitten en welke (institutionele) randvoorwaarden er voor gewenste transitie nodig zijn. De meerwaarde van het samenbrengen van onderzoek en praktijk is het ondersteunen, legitimeren, institutionaliseren en potentieel op veel grotere schaal helpen verspreiden. In dit proces zetten we onderzoek, creativiteit, verbeelding en actie in als instrumenten om verder te komen. Door met elkaar experimentele interventies uit te voeren om de volgende fase van gewenste transitie te onderzoeken ontstaat voortschrijdend inzicht maar kan ook gelijk de praktijk daadwerkelijk verder gebracht worden.

Meer informatie hier: Kin NWO

positionering

Nederland was, heel lang, een moeras. Ik was het bijna vergeten. Dijken en pompen houden ons droog, waardoor wij hier kunnen wonen. En dat willen veel meer mensen. Dus blijven we pompen, bouwen, en verdienen veel geld. Tenminste, zij die dat al hadden. Ondertussen laat dat moeras steeds meer van zich horen. Maar wij luisteren niet, want stap voor stap is iets uitzonderlijks normaal geworden en vergroot grondpolitiek de kloof tussen diegene met en diegene zonder. Hoe kunnen we uit het korte-termijndenken in gebiedsontwikkeling breken en grondpolitiek ontwikkelen waarin financiële instrumenten en samenwerkingsvormen bijdragen aan publieke waarden?

ons plan

Grondpolitiek in Nederland is gestoeld op de GREX: een begrotingssystematiek wat o.a. grondprijzen bepaalt. Dit systeem is gebouwd op korte termijn, gaat uit van maar een beperkt deel van de daadwerkelijke kosten en opbrengsten en is hierdoor ongeschikt als sturend middel van onze grondpolitiek. Alhoewel er alternatieve financiële instrumenten bestaan, worden die niet (op grote schaal) toegepast. Grondpolitiek: groter dan GREX beoogt deze bestaande financiële instrumenten en samenwerkingsvormen begrijpelijk in kaart te brengen. Aan de hand van praktijkcasussen gaan we daarna tijdens werksessies in op de obstakels en kansen om lange-termijn publieke waarden in gebiedsontwikkeling te verwerken.

Aan bod komen onder andere: het kostenverhaal van de GREX incl. de voorspelbaarheid ervan, planbatenheffing, het taxatieproces van grond (andere waarderingsystematiek incl. houdbaarheid van de grond als bouwgrond of type bebouwing), grondfondsen incl. collectief beheer, life-cyclecosts, vereveningsfonds, eeuwigdurende erfpacht, gebiedsgebonden fondsen, as-a-service-modellen, juridische constructies waarin natuur rechten of een stem krijgt en waterschapsbelastingen. Daarnaast gaat het dus om samenwerkingsvormen en bijbehorende verantwoordelijkheden.

Onduidelijkheid over wie toekomstige kosten draagt, zorgt o.a. dat deze vaak buiten beschouwing blijven. Door transdisciplinair begrip (niet alleen wat de instrumenten zijn, maar ook wie welke verantwoordelijkheid draagt over disiplinegrenzen heen), ontstaat ruimte voor nieuwe coalities.

Leervragen:

1. Wat zijn bestaande (financiële) instrumenten voor toekomstbestendige gebiedsontwikkeling?

2. Hoe verhouden die zich tot financiering op assetniveau, gebiedsniveau en nationaal niveau?

3. Wat zijn de huidige obstakels en kansen om met dit financieel systeem lange termijn (komende 100 jaar) publieke waarden in gebiedsontwikkeling te verwerken?

4. Wie draagt daarin welke verantwoordelijkheid en hoe verschuift dat bij focus op publieke waarden voor de komende 100 jaar?

5. Hoe draagt een kwetsbare, transdisciplinaire gespreksvorm bij aan cultuurverandering binnen dit thema?

meedoen

Een deel van het karakter van dit project zit hem in het samenbrengen van verschillende samenwerkingspartners en het boven tafel leggen van een netwerk dat op dit moment te diffuus is om samen op te trekken.

Als netwerk willen we vervolgens een serie werksessies (in totaal 4) op zetten. Aan de werksessies mag iedereen mee doen en we willen die samen met het netwerk opzetten. Onderdelen van het programma zijn bijvoorbeeld systeemdiagrammen, scenarioverkenningen op casestudies, waardespanning analyses en spelend verkennen door bewust buiten de eigen kaders te treden.

Klinkt dat interessant? Meld je dan aan voor het netwerk en de interesselijst van de werksessies. Via die interesselijst houden we je ook op de hoogte van de resultaten van ons programma, meld je dus vooral aan!

Na registratie ontvang je voor de start voor de werksessies meer informatie over data, locatie, andere deelnemers en het programma. Je kan dan ook nog input leveren op andere relevante genodigden en meer.
terug naar boven terug naar boven