Een toekomstklaar grondbeleid

Op vrijdag 13 juni organiseerde AIR in samenwerking met Vereniging Deltametropool en het Red&Blueproject een dialoog over toekomstbestendig grondbeleid. Onder leiding van moderator Paul Gerretsen (Red&Blue partner) spraken onderzoeker Lilian van Karnenbeek (Universiteit Utrecht, Red&Blue) en stedenbouwkundige Emiel Arends (Gemeente Rotterdam) met publiek en beleidsmakers over aanpassingen in grondbeleid en de GREX om thema’s als klimaatadaptatie te borgen – zowel in ontwikkeling als beheer.

In de Schiehavenhallen, het festivalhart van de Rotterdam Architectuur Maand, kwamen zo’n 25 deelnemers bijeen om een brug te slaan tussen beleid, onderzoek en praktijk. Arends opende de middag met een presentatie over onderzoek naar de levenscycluskosten van verschillende wijktypen, oftewel ‘tegels’: Hoogstedelijk, Stadswijk, Tuinstad en Uitbreidingswijk. Hij keek hierbij naar zowel de kosten (aanleg en onderhoud) als de baten (inkomsten zoals lokale belastingen). Hieruit blijkt dat hoogstedelijke ontwikkeling de gemeente op lange termijn (veel) meer oplevert dan uitbreidingswijken, ondanks dat nieuwe grondverkoop op korte termijn aantrekkelijk lijkt. Door verschillende gemeentelijke afdelingen beter met elkaar te integreren, kunnen dit soort inzichten beter benut worden binnen gemeentelijk beleid.

Lilian van Karnenbeek ging verder in op de juridische beperkingen van het huidige ontwikkel-systeem. Dit is onder andere onderdeel van haar onderzoeksfocus binnen Red&Blue. Zij zoomde hierbij in op het Grondexploitatie-model (GREX) – de methode waarmee de businesscase berekent wordt. Hoewel hierin wel kosten voor klimaatadaptieve maatregelen kunnen worden opgenomen, geldt dit in veel mindere mate voor bijvoorbeeld beheerkosten. Hierdoor is een GREX niet representatief voor de lange termijn, terwijl veel (klimaatadaptatie gerelateerde) investeringen zich juist in lagere beheerkosten op de langer termijn terug betalen. Beleidsaanpassingen zijn noodzakelijk om dit aan te kunnen passen.

Ook vanuit de gemeente, is het door de gemeentelijke financiële structuur heel moeilijk om per GREX extra geld vrij te maken om te investeren in dit soort maatregelen. Er werd geopperd om nieuwe fondsen op te richten voor toekomstgerichte investeringen, bestaande fondsen wettelijk beter te verankeren voor deze kansen en oude fondsen weer eens onder de loep te nemen.

Op rijksniveau wordt gewerkt aan meer duidelijkheid en uniformiteit in het beleid. Deze sessie en de komende sessies helpen bij het maken van dit beleid. Vooral kleinere gemeenten kunnen profiteren van de kennis en praktijkervaring van grotere steden. Buiten de presentaties en discussies zelf werden er tijdens de sessie al verschillende connecties tussen deelnemers gelegd. Deze bleken voor verschillende mensen erg waardevol en we hopen dit bij de volgende bijeenkomsten te kunnen doorzetten.