minute read
GGS, BoSs, TuDelft & VDM - 10 november 2025
Wie weet waar de kantelpunten voor grote veranderingen in het landschap liggen in de toekomst? Grote gebeurtenissen in de wereld zien we zelden aankomen, zelfs als ze vlak voor ons liggen. Hoe kunnen we dan speculeren over tien, of zelfs vijftig jaar?
Studenten van de TU Delft hebben daarom verschillende toekomscenario’s voor 2035 en 2075 voor de streek beschreven en gevisualiseerd. Deze scenario’s zijn geen gedetailleerde plannen die uitgevoerd worden, maar verhalen die uitdagen hoe we over de toekomst nadenken. Deze verhalen gaan elk anders om met de manier waarop mensen in het landschap staan.
Waar we de vruchtbare kleipolders te danken hebben aan de zee, krijgt de zee nu weer meer invloed op deze landbouwgronden door toenemende verzilting: steeds meer zout zeewater drukt door een stijgende zeespiegelstijging en inklinkende polders via de ondergrond het gebied in, en bedreigt de gangbare manier van landbouw. Kunnen we een productief landschap houden in een zoutere, meer dynamische polder? Dat vraagt om een verandering van spijs, dat doet eten. In dit verhaal hebben studenten deze vraag verkend.
De dynamiek wordt in dit verhaal voorzichtig de polder binnengelaten via een nieuw soort polder. Deze polders worden opengesteld aan de Schelde, die met de getijden haar voedselrijke slib afzet. Het land wordt hoger en vruchtbaarder, en het zout spoelt op den duur eruit. In het afwisselende zoute en zoete land is plek voor nieuwe producten, zoals zeewier of zilte teelten. En stel dat veranderingen in de wereldmarkten ruimte vrijmaken in de haven van Antwerpen: misschien zou hier zelfs eten verbouwd kunnen worden!
Wie zijn die dappere boeren die in deze polders gaan pionieren?
Er is hier een omslag in de gedachten over wat een boerenbedrijf inhoudt: gericht op natuurlijke cycli en dynamieken en minder op consumentengewoonten en lage prijzen. Die verandering kunnen de pioniers niet alleen aan: de overheid kan dergelijke experimenten stimuleren en ondersteunen.
Stella Sprenger, Tjalling Cohen Tervaert & Thomas van der Wielen schreven twee fictieve ‘toekomstinterviews’ met deze pioniers (in het Engels).
Niet elk verhaal is er een van wensdenken en oplossingen voor de uitdagingen in het gebied.
Sommige verhalen hebben geen happy end, maar zijn een waarschuwing om van te leren.
In een verzonnen ‘archief uit de toekomst’ schetsten studenten hoe gecommuniceerd is tussen overheid en inwoners in fictieve folders en brieven in een scenario.
Lees hieronder alle fictieve stukken uit dit ‘toekomstarchief’ gemaakt door — Jaap Wittenberg, Marthe Meijer & Rembrandt Aljamlou.
In dit verhaal lijken overheden de verantwoordelijkheden voor zoetwaterschaarste vooral bij de inwoners neer te leggen. De inwoner ontvangt bijvoorbeeld advies om korter douchen terwijl structurele oplossingen voor klimaatadaptatie niet gebeuren.
Als reactie hierop bundelen de boeren de krachten. Ze lanceren het initiatief voor structurele veranderingen in het watersysteem. Dit moet zorgen voor meer steun voor innovatie en samenwerking, zodat zij weer perspectief hebben.
Maar is het genoeg tegen een klimaat dat ons huidige systeem steeds verder inhaalt?
Het is in de toekomstige tijdlijn van dit verhaal te laat: de overheid is uiteindelijk genoodzaakt hard in te grijpen via een ‘Ruimtelijke Noodtoestand’. De laaggelegen polders zijn in de jaren ervoor niet voldoende aangepast om met de nieuwe watercondities om te gaan. In dit verhaal worden ze opgegeven aan de Schelde. De inwoners moeten nu plots buitendijks wonen: een breuk met het beschermingsbeleid van vroeger.
Dit verhaal laat zien dat een wederzijdse betrokkenheid tussen bewoners en overheid in hoe ze met het landschap omgaan nodig is.
Ook laat het zien dat de gemeenschapsvorming voor die bewoners cruciaal is. Het werd in dit verhaal duidelijk dat lang wachten met structurele keuzes juist moeilijke keuzes voor het landschap en bewoners nodig maakt.
Niet alleen de autonomie van mensen in het landschap is altijd van belang. Hoe zit het met de autonomie van andere levende wezens? De bruine kiekendief is inmiddels een onofficiële mascotte van het grenspark. Welke mogelijke toekomsten kan hij tegemoet gaan? En wat als hij ook wat van die toekomsten kan vinden? In drie scenario’s kijken we vooruit naar mogelijke toekomsten voor Arie de Kiekendief.
Deze verhalen laten zien dat de toekomst niet alleen effect heeft op de mens. Ver vooruitkijkend zijn er misschien toekomsten die vooral bepaald worden door intensievere landbouw, uitbreidende havens of een ambitieus natuurbeleid. Sommige ontwikkelingen zijn daar moeilijker te stoppen dan andere. De boodschap: neem de stem van de niet-mensen mee in ontwikkelingen en reserveer nu alvast ruimte voor hen.
Building Green, TuDelft 2025 — Yente van der Zee, Eva Heslenveld & Misha Midavoodi.
terug naar boven