Industriële & Conceptuele Woningbouw naar Groningen
industrialisatie mét ontwerpkwaliteit
11 februari 2026
Na een succesvolle kick-off in Delft op 27 oktober doken we vorige week, op vrijdag 6 februari, in Groningen verder in de praktijk van industriële woningbouw. Dat deden we aan de hand van spraakmakende en actuele cases.
Industriële en conceptuele woningbouw levert een steeds grotere bijdrage aan de volkshuisvesting in Nederland. Maar deze bouwvormen leidden regelmatig tot spanningen —tussen snelheid en kwaliteit, tussen standaardisatie en maatwerk en tussen efficiënte processen en lokale inpassing. Op veel plekken was de ervaring dat de ruimtelijke kaders van gemeenten en de gekozen bouwconcepten niet goed op elkaar aansloten. Ook de samenwerking tussen betrokken partijen —van opdrachtgevers tot ontwerpers en bouwers— verloopt nog vaak te stroef. Het ontbreekt aan gedeelde voorbeelden, werkbare instrumenten en een gezamenlijk leertraject. In de Werkplaats werken we samen aan een nieuwe bouwcultuur.
wat hebben we gedaan?
De Werkplaats heeft ruimte voor dat leertraject en stimuleert alle partijen om samen te werken aan industriële en conceptuele woningbouw. Door aan de hand van actuele projecten en ontwerpopgaven met elkaar te leren, te experimenteren en instrumenten te ontwikkelen, willen we samenwerking en processen makkelijker en beter maken. In groepen stonden we rond drie bestaande cases, een casus uit Arnhem en twee cases uit Groningen. Alle drie boden ze handvatten en inzichten die ook in andere gemeenten konden worden ingezet.
Deelnemers werkten in wisselende samenstellingen aan het hoofdthema’s: Samenwerking en opdrachtgeverschap: Hoe kwam je tot soepele processen, heldere rolverdelingen en effectieve samenwerking?
Een geschiedenis en vooruitblik van de kwaliteiten van Groningen
Alfred Kazemier, directeur Ruimtelijk Beleid en Ontwerp bij de gemeente Groningen
Alfred nam ons mee in de ontstaansgeschiedenis van Groningen in een inspirerend verhaal van de kwaliteiten van Groningen. Het Groningsmuseum, de specifiek jonge bevolking, de compacte stad met het hoogste aantal fietsers ter wereld en nog veel meer. Alfred liet niet alleen veel inspirerends zien maar ook veel inspiratiebronnen van Groningen zoals Jan Gehl, De Intense Stad en bijvoorbeeld Mondriaan’s Victory Boogie Woogie. Wat een leuk en veelbelovend begin van de dag!
Bouwen aan Gronings Woongeluk
Michiel de Boer, programmaleider Wonen bij de gemeente Groningen
Michiel vertelde ons meer over het vlokshuisvestingsplan van Groninge en welke rol Industrieel en Conceptueel bouwen daarin speelt. Verdeeld in 4 thema’s: 1) bouwen, bouwen en verbouwen; 2) focus op de bestaande woningvoorraad; 3) toekomstbestendig wonen; 4) gezonde en prettige leefmilieus.
Excursies
In de winterkou van Groningen fietsen we met rond de 80 deelnemers naar allerlei verschillende inspirerende voorbeelden van industriële en conceptuele woningbouw. Van vooroorlogs tot naoorlogs en nog in aanbouw, alles kwam voorbij en bood de realistische context voor de discussies na de lunch.
Arnhem, Rijnpark: Irina Wams, Enno Zuidema & Frits Palmboom
Arnhem maakt een diverse, inclusieve stadswijk met ruimte voor 7000 woningen. Hierin blijven speciale zones voor rust, ruis en reuring. Daarnaast wordt dit een project voor kennisontwikkeling voor de bouw als de stedelijke ontwikkeling met het grootste deel van de stadbreed te bereiken doelstelling percentage conceptuele bouw.
Groningen, Vief-Kwartier: Jurgen van der Werf, Allart Vogelzang, Henri van Hoeve
Met de afronding van de haalbaarheidsfase is veel kennis en ervaring opgedaan onder andere met de verhouding tussen stedenbouwkundige kaders en beeldkwaliteitskaders enerzijds en de ambitie van grotendeels modulaire houtbouw anderzijds. Daarnaast speelt hier een opgave voor een gemengd woonmilieu waar kantoren en bedrijvigheid ontwikkeld moet worden, maar wat problemen veroorzaakt voor aansluiting aan elektriciteit als bedrijven zich nog niet aan deze locaties willen binden.
Groningen, Antillenstraat: Joke van Delden & Ben van der Meer
De eerste toepassing van het Groningse bouwsysteem van Rottinghuis dichtbij de Antillenstraat in 1949. Als onderdeel van een wijkvernieuwing zijn veel woningen rondom de Antillenstraat gesloopt en vervangen door nieuwbouw. Als doel van deze transformatie onder andere een inclusief woonprogramma met kleinere woningen en zorgwoningen en de toepassing van industriële en conceptuele woningbouw voor financiële optimalisatie, ontwikkel snelheid en integrale woonkwaliteit. Er zijn echter een aantal complicerende factoren: plannen voor een busbaan, aanleg van mogelijke nieuwe fietsverbinding, de wens om de huidige brug van de Oosterhamrikbaan te vervangen ten behoeve van een betere doorgang van de scheepvaart en de geluidscontour. Tijdens dit gesprek is alles op tafel gelekt en besproken.
De geschiedenis van industriële en conceptuele woningbouw in Groningen
Peter-Michiel Schaap, directeur GRAS
Peter-Michiel nam ons gepassioneerd mee in het sterke Groningse verleden met kwalitatieve industriële en conceptuele woningbouw. Hoe lukte het vroeger wel om 100.000 woningen per jaar te bouwen? Bouwfondsen misschien? Maar in ieder geval lijkt een goede samenwerking tussen opdrachtgever, stedenbouwkundige en architecten de sleutel tot de oplossing.
Architectonische kaders bij industriële en conceptuele woningbouw
Thijs Asselbergs, architect en emeritus hoogleraar Architectural Engineering aan de TU Delft
Thijs ronde alles aan het eind van de dag af met voorbeelden met de voordelen van modulair bouwen, een aanzet tot hoe we dat meer en beter kunnen toepassen: duurzame standaarden die passen bij een industrieel systeem, maar hoe past daar nog ambachtelijkheid in? Die vraag is voor later!
vervolg
De nieuwe werkplaats Industriële en Conceptuele Woningbouw is een initiatief van Platform Ontwerp NL, in samenwerking met Federatie Ruimtelijke Kwaliteit, GRAS, Vereniging Deltametropool en diverse partners binnen het IOP (Innovatie- en Opschalingsprogramma Woningbouw) van het ministerie van VRO.
save the date
Data van de vervolgbijeenkomsten:
