Cultural Clusters as a Commodity for Cities - plannable and makeable?

"Cultural Clusters as a Commodity for Cities - Plannable and Makeable?" is a research into how local cultural clustering works; what is specifically local and what is specifically global? Other cities, like Amsterdam, often turn to Berlin to try and learn from its success in being a ‘creative city’.

Can this success be duplicated somewhere else, and, if yes, how? We research the driving forces behind this supposedly successful creative city – what are the dynamics, relational character and issues of governance?

Facebook Like   Tweet  


   Information / downloads

| Yvonne Rijpers | (project manager)

| FactSheet 5.0 Upcoming Cultural Clusters Shape Our Cities! |

Starting from the makers. A stakeholder perspective on interaction

  environments |  (thesis)

| FactSheet 4.0 Cultural Clusters, Kultur = Kapital?! |

| Kultur = Kapital - Global Media City Berlin |  (publication)

| Cultural Clusters Research - an introduction |


   Related webpages

| AFFR Special: Kultur = Kapital | (11 Oct, 2013)

| Berlin BLOG: fieldtip to Berlin | (Dutch)

| het Programma van de Metropool | (Dutch)

| tIP #1 Cultural Clusters, lecture by Bernd Fesel | (English)

Generating Culture: Roots and Fruits | (VDM, 2005)

Creatieve Steden! | (VDM, 2002)



Berlin is the EU’s poster creative city. What makes it successful?
What is so special about Berlin in terms of other global (media) cities?
What can we learn about clustering when zooming in on the Berlin creative industries and one specific cluster?



Creative cities, creative class and global competition
Cities are often regarded as ‘the places to be’: places of renewal, innovation, the emergence of new (sub-) cultures and places where human culture and the excesses of human culture come together. Attracting the ‘creative class’ and boosting the local cultural climate has become one of the vanguards of urban policy, supposedly kick started by Florida’s infamous book. However, is there such a thing as a recipe for city making? Berlin, for example, is often considered to be an elite creative city in Europe, however, | Berlin’s local authority claims | that Berlin’s success story is more coincidence than the result of a consciously planned policy.

The creative economy (or: creative industries) is one of the most dynamic industries in the world and thus a great opportunity for all countries and cities. Worldwide, (trans)national and local policy is developed to uplift certain places or boost the creative economy. Cities are challenged to obtain and perpetuate an eligible position in the global hierarchy to attract the creative class, which is willing and able to travel and settle all over the world. Such as the increasing number of Dutch architects relocating to China or musicians from all over the world flocking to Berlin. The increased mobility has also been fuelled by the rise of new media, which brought about the potential of changing the concept of ‘the place to be’ into a much broader one than before.


Towards a new ranking – world media cities

In the analysis of world media cities, Berlin, Munich and Amsterdam appear to be alpha media cities, next to the ‘usual suspects’ New York, LA, Paris and London. This sheds a different light on the world order of cities. It is mostly overlooked that cities are also places where goods and services are produced for a local and supra-regional cultural market; the supra-regional linkage of local media industry clusters lies at the heart of an emerging system of global media cities within the world-wide urban network. In other words, cultural clusters all over the world are part of a transnational network of culture, whether it is for music, fashion, architecture or another cultural expression.

While policy is developed to uplift certain places or boost the creative economy, it is often unclear what these strategic policies comprise and how they are positioned (if at all) in this transnational network. Are cities aware they compete on a global market? Are they really all tied up in the same endeavor of becoming an authentic, fashionable city, thus killing all that is unique and stands out? What is the impact of (trans)national initiatives such as the | UNCTAD |, which aims to attract creative industries to developing countries and of post socialist Chinese cities like Beijing and Shanghai that are | rapidly catching up on cultural production |?

Creative cities – makeable?
Berlin is the poster city of the European Creative City – it is widely considered as an example of creativity and creative clustering – many other (European) cities are keen to try and duplicate or at least learn from the Berlin ‘formula’. Already in the 1920s, but certainly also since the wall came down, Berlin has had a thriving cultural live and attracted creative entrepreneurs, artists as well as consumers of its cultural goods from all over the world.

In research on global cities as internationally important economic and population centers, Berlin makes it to a mere ‘gamma’ position. However, when looking at global media cities it is one of the ‘alpha’ media cities, arguably just as important. In the field of world media cities, thus in the field of cultural production, Berlin has made a rapid race to the top. Apparently, there is something about Berlin that makes it very attractive for the so-called ‘creative class’ to settle there. What makes Berlin so attractive for cultural entrepreneurs – why do they (want to) cluster in Berlin? And what is the position of Berlin and Berlin located cultural clusters in the aforementioned transnational network?



    Research focus
Other cities, like Amsterdam, often turn to Berlin to try and learn from its success in being a ‘creative city’. The question is: can this success be duplicated somewhere else, and, if yes, how? What interests us are the driving forces behind this supposedly successful creative city – what are the dynamics, the relational character and the issues of governance, and most important: What is specifically ‘local’ and what is specifically global about cultural clustering?


    Research questions
The main research question:

How does local cultural clustering work;
what is specifically local and what is specifically global about it?

In other words: how do local cultural clusters develop in connection to place (local) and their surrounding network (global)? This research ‘Cultural Clusters as a Commodity for Cities’ focuses on Berlin as a creative city and particularly zooms in on one of the sectors of the cultural economy – the music sector – in an in-depth way, in order to answer the following sub questions:


  1. What are the criteria for being a successful creative city and / or a successful creative sector according to these stakeholders?
  2. Is Berlin a successful creative city in terms of the stakeholders? (cultural entrepreneurs, policy makers, investors, funding institutions, EU, services …)
  3. How did the music sector emerge and develop? What is the position, role of this sector in Berlin’s economy and more specific in the Berlin media city?
  4. What is the position of this local cluster (music) in the transnational network of similar cultural clusters?
  5. What places in these clusters (intra-urban) are important and how did this come about? I.e. what are the local spatial characteristics of this cluster?
  6. Smart governance: How did policy aimed at the creative economy develop?
  7. What are the effects of this policy on the music sector – can it / has it been steered; which means were used?
  8. What is success within the music cluster – what is a successful career path?
  9. What are the characteristics of the policy network (formal and informal) in Berlin?
  10. How does the policy network relate to the music cluster? (streams of money, parties involved, ties outside city – network, pipelines)
  11. What is the influence of local policy on the clustering process in Berlin?
  12. Agglomeration – stakeholders: why do cultural entrepreneurs / artists / … cluster here and not somewhere else?


    Research methodology
In order to be able to grasp (cultural) clustering and the relation of clustering to place as well as the global characteristics, Berlin is the focus of our case study. We will simultaneously look at (part of) the creative economy and at policies, funding and other facilitating networks surrounding and supporting it. The global and local characteristics of cultural clustering will be investigated, by zooming in on a particular part of the Berlin creative economy, the music cluster. The choice of looking at one specific sector is a choice for a more focused and in-depth look, with the aim of being able to draw generic conclusions on local (cultural) clustering.

This will be done by using quantitative as well as qualitative methods. The quantitative part consist of an analysis of - for example - the contribution of the music cluster on the local economy, the streams of money (funding), amount of companies, turnover and so on. The qualitative part consists of interviews with stakeholders in this cluster, for instance local entrepreneurs, policy makers, members of advisory boards and representatives of institutions.


    Research process and preliminary results
Phase I
During the first phase of the research, desk research and a | fieldtrip to Berlin | have been undertaken to get a clear view on the present creative industries, the policy field and funding structures. New contacts have been made with possible partners and a basis has been laid for further (international) cooperation.

An initial Cahier and FactSheet will be published shortly, and a debate will be organized as a conclusion to this first phase. The Cahier will provide insights into the composition of the Berlin creative industries and especially the policy and funding surrounding it. The FactSheet will give comparative insight into the creative industries in the Randstad Holland, the Ruhr Area and Berlin. On October 11, 2013 a debate took place, during and in cooperation with the

| Architectural Film Festival Rotterdam |, in which comparisons were made between Berlin and Rotterdam.

Phase II
The second phase of the research will start shortly. More international partners will be involved (some of our new contacts in Berlin), but also other international partners that are interested in cultural clustering. The research question and sub-questions will be addressed through (international) workshops and debates, as well as gathering data through desk-research.


Are you interested in participating in this project, would you like to receive more information or be kept up-to-date on the progress? Please contact | Yvonne Rijpers |, project manager.




Research supported by:

Vereniging Deltametropool  Architectuur Fonds  EUR


Opportunistic Urbanism is a two-way international exchange which compares the well-regulated Dutch with the flexible Melbourne model (Closing event, Sept 9).


Metropolitan field trip Thessaloniki: City of Youth! How to broaden the dialogue for a shared vision of the future in metropolitan regions (6-9 October)!


Landschap als Vestigings- voorwaarde - Hoe zetten we het unieke landschap van Nederland in voor versterking van het vestigingsklimaat?


Atlas Slimme Verstedelijking De atlas is zowel een statement over het onderbenutte potentieel in onze steden als een uitnodiging voor een nieuwe manier van werken. 


Metropool Forum 2016 Publiek forum over de ruimtelijke ontwikkeling van NL. Bijdrages van deskundigen en betrokkenen staan centraal (2 juni, Lelystad).



Deze IABR Special kijkt naar de grotere schaal voor ruimtelijke en economische planning, het ABC van een internationaal stedelijk perspectief voor NL (21/6, R'dam).


International Roundtable: Towards a Metropolitan Project several European metropolises exchange knowledge on metropolitan development (May 25, 2016, Paris).


De vereniging doet een agenda-voorzet voor de broodnodige metropoolvorming in Nederland. Een eerste diner pensant met experts en bestuurders vond plaats op 29/2.


Metropolitan field trip Turin: Building a Metropolitan Identity! How to broaden the dialogue for a shared vision of the future in metropolitan regions (17-20 March)!


RE(OS)flecties Debatbijeenkomst over de Ruimtelijk Economische Ontwikkelstrategie. Een verkenning met reflecties door vier 'unusual suspects' (3 maart, Utrecht).


Uitvraag: Leefomgeving van de Toekomst Uitvraag voor innovatieve projecten; met een substantiële bijdrage aan de leefomgeving van de toekomst (deadline, vrijdag 2 okt).


Metropolitaan Voedselcircuit MRDH Debatbijeenkomst over de toekomst van de voedselvoorziening in de MRDH. Gesprek met experts, bestuurders en ondernemers (8 okt).


NUVit seminar: Borrowed Size The NUVit initiative brings together case studies & practical experience from integrated infrastructure and spatial development (Sept 3, Brussel)


Private Stadsnatuur Ontwikkeling van een documentaire om inzicht te geven in deze zich ontwikkelende, veelal nog onbekende, nieuwe natuur.


Metropool Forum 2015 Publiek forum over de ruimtelijke ontwikkeling van NL. Bijdrages van deskundigen en betrokkenen staan centraal (26 mei, Dordrecht).


Networking in Europe Een internationale vergelijking van regio's die interessant zijn als partner voor de Zuidelijke Randstad, i.v.m. de European Urban Agenda.


Voor de Gooicorridor wordt vanaf januari 2015 een toegespitste versie van Planning Support Tool SprintStad ontwikkeld.


Metropolitan Field Trips explore and showcase innovations in urban development in European cities. Join us on one of our trips!


REOS Internationale Vergelijking Een internationale vergelijking voor de selectie van internationale stedelijke regio’s als goed voorbeeld voor het REOS proces.


Startbijeenkomst Jaar van de Ruimte 2015 met presentatie van het Openingsbod, documentaire en publicatie (15 januari, Amsterdam).


Jaar van de Ruimte We staan stil bij het resultaat van 25 jaar grote visies en plannen en vragen ons af welke opgaven de komende 25 jaar onvermijdelijk zijn.


Metropolitan field trip Copenhagen-Malmö Join us and study the dynamics of this Northern European metropolis. How does the urban planning work? (20 - 23 Nov)


Werken aan Stedenbaan Diverse projecten zoals vraaggestuurde analyses en alliantiegesprekken. Ook het vlindermodel toegepast op De Oude Lijn.


Metropolitan field trip Budapest Join us and study the dynamics of this Eastern European metropolis. How does the urban planning work? (9 October - 12 October)


Metropolitan field trip Rome Join us and study the dynamics of this Southern European metropolis. How does the urban planning work? (28 September - 1 October)


Metropolitane Strategieën is één van de hoofdthema's van de vereniging; wat kunnen we van welke internationale voorbeelden leren en waar willen we naar toe als Deltametropool?


Mobiliteit en Ruimte is één van de hoofdthema's van de vereniging; bereikbaarheid is een rand- voorwaarde voor de ontwikkeling van onze Deltametropool.


Landschap van de Deltametropool één van de hoofdthema's van de vereniging; het landschap is een voorwaarde voor stedelijke kwaliteit en leefbaarheid.


Spannende Vragen in de Kunsthal Bijeenkomst met presentaties en discussies over de toekomst van de ruimtelijke ordening in Nederland (4 juli, Rotterdam).


Planning Support Tool SprintStad is een simulatiespel over de gelijktijdige ontwikkeling van stationsgebieden en ov-mobiliteit.


Het Veenweidegebied van de Deltametropool staat aan de vooravond van grote veranderingen. Lees meer over het onderzoek.


Deltametropool: Toen, Nu, Straks! Een debat over bijna 15 jaar ontwikkeling van het metropolitane stedelijke netwerk in Nederland (dinsdag 27 mei, Den Haag).


Metropool Forum 2014 Publiek forum over de metropolitane ontwikkeling van NL. Bijdrages van deskundigen en betrokkenen staan centraal (30 juni, Amsterdam).


Metropolitan field trip Boekarest. 'Stad in Transitie'. Grootstedelijke verkenning, doe inspiratie op voor de nieuwe stad! Van 24 t/m 27 mei 2014.


SprintStad Zuid-Kennemerland is de nieuwste corridor in het SprintStad-model. Van onrendabele spoorlijn naar drager van de regio?


Stuur op de Metropool! Een debat-bijeenkomst over governance en internationale concurrentiekracht in metropolitane regio's (maandag 16 december, Amsterdam).


International Roundtable: From Strategies to Implementation was een bijeenkomst op 14 november te Brussel over Europese metropolen. Presentaties, verslag beschikbaar!


Ontwikkeling van mobiliteit en ruimte op Zaancorridor wordt onderzocht met planning support tool SprintStad d.m.v. simulatiesessies met stakeholders.


Knooppuntontwikkeling: Typologie en Vlindermodel is een door de vereniging ontwikkeld model met 6 onderscheidende kenmerken voor knoop- en plaatswaarde.


De Verdienmodellen van Transferia was een symposium over nieuwe strategieën voor transferia en P+R locaties, een volledige business- case werd bekeken (1 nov, Delft).


Kultur = Kapital was een Special tijdens het AFFR met debat en filmfragmenten over culturele clustering in Rotterdam en Berlijn (11 oktober, LantarenVenster).


Creating Innovative Production Environments is a spatial design-testing strategy for Delft and Leiden. It works towards redevelopment strategies for certain clusters.


P+R, de quick wins was een vak- excursie en themabijeenkomst in de reeks gericht op het verbeteren van knooppunten c.q. P+R-terreinen (19 september, Rotterdam).


SprintCity planning support tool for Transit-Oriented Development  goes international: implementations and demonstrations abroad. Is the future of SprintCity a global one?


Cultuurclusters als Activa voor Steden, Maakbaar en Planbaar? onderzoekt de invloed van lokaal ruimtelijk beleid op het netwerk van clusters en de creatieve klasse.


Metropool Forum 2013 Publiek forum over de metropolitane ontwikkeling van NL. Bijdrages van deskundigen en betrokkenen staan centraal (19 juni, Stadhuis Delft).


iNode is het prototype van een online informatiesysteem voor Transit-Oriented Development in Nederland. Relevante informatie voor iedere gebruiker.


The Seven Year Itch, een debat-bijeenkomst over trendverandering tijdens zeven jaar ruimtelijke ordening met Henk Ovink (26 maart, Den Haag).


Werkweek: Metropool NL Op basis van de conclusies uit de tIP-reeks worden voor een aantal situaties ontwerpen gemaakt ter versterking van de Nederlandse metropool.


Driving Competitiveness in the North Wing Presentatie van RRAAM adviezen door de London School of Economics, CRA en RRAAM-werk (11 februari, Amsterdam).


The City at Eye Level is een stadssafari en boeklancering over plinten in de stad met keynote van John Worthington (11 jan 2013, Rotterdam).


The Ambition of the Territory is de Metropool Oploop over een nieuwe visie op stedelijke ontwikkeling in Europa (20 dec, Atelier College van Rijksadviseurs te Den Haag).


Metropool Forum 2012 Publiek forum over de metropolitane ontwikkeling van NL. Bijdrages van deskundigen en betrokkenen staan centraal (29 mei, Utrecht).


Planning support tool SprintStad v1.2 ondersteunt strategische beleidsvisies Utrecht door simulatie van ontwikkelingen op Utrechts spoorcorridor.


SprintCity planning support tool was presented among international TOD experts at the BUFTOD 2012 conference in Paris (Marne-la-Vallée).


the Atlanta Beltline Urban planner Ryan Gravel (USA) gave a lecture on this grassroots TOD success and participated in an expert discussion on international TOD practices.


Rotterdam Bright Future A two-day programme on lessons for planning after the crisis, with +/- 25 professionals from various countries. April 26/27, 2012.


Antropoloog in Eigen Stad slot- bijeenkomst waarin terugkoppeling plaatst vindt n.a.v. de bijeenkomsten in februari 2012 te Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Amsterdam.


tIP Final Debate: de Metropolitane Strategie van Nederland. Zijn we klaar voor de concurrentie met de internationaal groeiende metropolen? Donderdag 29 maart.


Verslag van de debatavond 'Nieuwe regels, nieuwe kansen'. met bijna 250 bezoekers.


Lecture series the International Perspectives (tIP) focuses on which activities or facilities are important for Randstad Holland and it needs to strive for.


tIP 07|07: Knowledge Clusters. A lecture by Philip McCann on the role of higher education institutions in their local economy. Thursday March 8, 2012 in Amsterdam.


tIP 06|07: Attractive City. A lecture by Doug Saunders on the importance of facilities in attracting new inhabitants. Thursday February 16, 2012 in Leiden.


tIP 5|7: International Organisations. A lecture by Eric Corijn on how the international character of The Hague can contribute to its development. Thursday January 26.


tIP 04|07: Self Organising City. A lecture by Stephen Marshall on how cities are put together. Thursday November 24, 2011 in Rotterdam.


tIP 03|07: Flagship Developments. A lecture by Paul Lecroart on how flagship developments fit into national development strategies. Thursday November 3, 2011.


tIP 02|07: Social Network City. A lecture by Christian Licoppe on the development of Urban Public Places into ‘Hybrid Ecologies’. Thursday October 13, 2011.


Interactive video debate 'Station to City', on international practices of Transit Oriented Development (TOD). Friday October 7, 2011.


tIP 02|07: Cultural Clusters. A lecture by Bernd Fesel on the Creative Economy and Randstad Holland. Thursday September 22, 2011 in Delft.


Atlas ABC belicht de rol van Randstad Holland als onderdeel van ABC, het verstedelijkte gebied Amsterdam-Brussels-Cologne en biedt zo een raamwerk voor debat.


Siebe Riedstra, secretaris-generaal IenM, ging in zijn tafelrede, tijdens het Algemeen Bestuur, in op de integratie van de beleidsvelden Ruimte en Infrastructuur bij IenM.


Vereniging Deltametropool organiseert een Randstad Oploop over de Randstadpassages in het Regeerakkoord. Met Jan Franssen en Maarten van Poelgeest.


Defining the Metropolis is een historische beschouwing en internationale vergelijking van de ontwikkelpatronen van de metropool.


SprintStad ontmoet Parelrivier. Deltametropool verkende de metro van Shenzhen en Hong Kong, en sprak er met verschillende professionals. Een reisverslag.


SprintStad is gepresenteerd op de internationale conferentie 'Next Generation Infrastructure Systems For Eco-Cities', te Shenzhen van 11 tot 13 november 2010.


InteractieMilieus onderzoekt de uitwerking van specifieke interactiemilieus als opgave in de Randstad of als kans voor nieuwe ontwikkeling.


Als onderdeel van project SprintStad is een ruimtelijke inventarisatie van stationsgebieden in de Randstad uitgevoerd, tussen mei en juli 2010.


Serious game Sprintstad was dinsdag 14 september 2010 onderdeel van de Projectenparade Spoorzoneontwikkeling van het kennisplein Mooi Nederland (VROM).


De vereniging organiseert in reactie op de 'brede heroverweging'-rapporten een aantal bijeenkomsten die uitmonden in een advies aan het nieuwe kabinet.


Openbare debatbijeenkomst Hoe ver is de OV-stad? op 11 maart 2010 van 13:00 tot 15:00. De Dependance, Centrum voor Stadscultuur te Rotterdam.


Neville Mars Lezing 'The Chinese Dream: Hoe wordt Nederland daaruit wakker?' . Over mega- polissen van 480 miljoen inwoners en hun betekenis voor Nederland.


Het Programma van de Metropool is een onderzoek naar de vorm en randvoorwaarden voor nieuwe stedelijke brandpunten in de Randstad.


Wat heeft de Randstad te bieden? Dat is het onderwerp van de Randstad Oploop 'Dat is de Kracht van de Randstad'.


Debatbijeenkomst 'De Randstad, dat zijn wij'. Wat kun jij doen voor de ontwikkeling van een sterke Randstad, in deze tijden van crisis?


'The Future Randstad' bijeenkomst is een groot succes geworden: met o.a. Bart Vink (VROM), John Worthington (London) en Robert Yaro (New York).


Waar en wanneer werkt overstappen tussen auto en openbaar vervoer? Dat is het onderwerp van de Randstad Oploop 'De Overstap'.


De conferentie 'Randstad ná Urgent' gaat in op het gat dat dreigt te vallen in de ruimtelijke planning tussen Randstad Urgent en Randstad 2040.


'Holland: Hotspot of Hutspot?' een werkconferentie over het nut en de noodzaak van een lange termijnvisie.


SprintCity's main goal is to identify opportunities for future developments around existing rail infrastructures, whilst simultaneously improving regional rail transport services.


Defining the Metropolis researches the influence of global top urban functions on the development of urban agglomerations in the world.